Невротрансмитерите и нивните дејства (2 дел)

–    GABA – невротрансмитер кој го инхибира преносот на сигнали меѓу невроните, дејствувајќи релаксирачки на психичката состојба. После глутаматот, од кој што и се синтетизира, овој невротрансмитер е најзастапен во рамки на ЦНС, што подразбира инволвираност како инхибитор во над 30% од сите мозочни синапси. Дејството на GABA (Гама Амино Бутерна Киселина), кое што е мошне поконцентрирано од повеќето други хормони, е најсконцентрирано во рамки на тнр. substantia nigra, јадрата од надворешниот глобус на базалните ганглии, централните т.е. периаквадуктални предели на сивата материја, хипокампот и хипоталамусот.
Заедно со глутаматот, GABA се синтетизира преку посебен процес од Кребсовата цитрично киселинска молекула, а кофактор во ваквата синтеза е пиридоксалниот фосфат.
Инхибиторниот ефект на овој хормон може да ги заштитува невроните при разни случаи на недостиг во снабдувањето со кислород, но неговата основна функција е спречување на неконтролирано брзото и лесно сигнализирање меѓу невроните, што би резултирало со повеќе видови анксиозни абнормалности, панични напади, главоболки и зависности, до што лесно доаѓа при намалување на неговата концентрација во некои мозочни региони.
GABA според некои, иако без посериозна експериментална основа, е за значаен и за зголемувањето на нивоата на соматотропин (хормонот за раст).
–    Аспартатот, кој што претставува проста аминокиселина, се реципира во вентралниот сегмент од спиналниот мозок и има инхибиторно дејство – го подотвора јонскиот канал, меѓутоа, ова отворање не подразбира толку силна поларизација како што, ќе видиме, е случајот со глицинот. Заедно со глицинот, аспартатот формира ексцитаторен-инхибиторен пар во вентралниот сегмент од спиналниот мозок кој во многу работи е сличен со GABA-глутамат парот во големиот мозок. Превисоката концентрација аспартат има деструктивно дејство врз невроните, слично на глутаматот.
–    Глицинот е исто така проста аминокиселина, и следствено, поседува резултантно проста функција како инхибиторен невротрансмитер: ја зголемува пермеабилноста  на пост-синаптичката мембрана кон Cl- јоните, при што доаѓа до висока поларизација на самата мембрана, што го отежнува нејзиното деполаризирање, во што има слично дејство со ексцитаторниот аспартат, со исклучок на интензитетот на поларизација. Дејството на глицинот се исклучува преку неговото повторно реасорбирање од активниот транспорт во пресинаптичката мембрана. Негов инхибитор е стрихнинот.
–    Нитричен оксид – посебен вид хормон кој што е од мошне висока важност за регулацијата на мозочниот крвоток, при што од најголема важност е неговата функција во релаксацијата и регулацијата на васкуларниот тонус. Освен ова, нитричниот оксид е значаен и во имунолошкиот одговор, клеточната подвижност, пренесувањето нервни сигнали и апоптозата. Изграден е од релативно мали гасни молекули со висока реактивност, заради што и се дифузира со голема брзина.
Опишан во кратки црти, патот на невротрансмитерите меѓу невроните е следниов: откако се генерираат во внатрешноста на невроните, тие минуваат до крајните делови на аксоните, каде и се конзервираат во тнр. везикули. Одовде невротрансмитерите го дочекуваат минувањето преку синапсите, така што везикулите под дејство на електричен импулс „експлодираат“, со што се исполнува празниот простор на синапсата, по што уследува допир со рецепторните молекули кои се наоѓаат на дендритите од соседниот неврон.


Во натамошниот дел од текстов, пак, улогата на хормоните ќе ја елаборираме од две перспективи: отпрвин ќе ја опишеме генералната функција на сите хомони, подлабоко навлегувајќи во природата на хормоните од кои во најголема мера зависи човековото однесување; во вториот наврат ќе ги истражиме хормоните кои ја регулираат репродукцијата во контекст на дообјаснување на застапените ставови за рефункционализирањето на свест на ниво на организам.
Хормоните може да ги разгледаме како главни фактори кои придонесуваат за синхронизирано функционирање на системите во организам, должејќи се на работата на посебен систем – излачувањата на ендокрините жлезди распределени насекаде по телото. Воедно, хормоните го детерминираат растот и развојот на секој сегмент од самото тело, условувајќи промени во начинот на функционирање во меѓусебна релација, т.е. во резултантната функционална ускладеност на системите.
Хормоните се прилепуваат на определени рецептори во органот до кој се пратени; притоа, рецепторите ги препознаваат специфичните хормони и дозволуваат извршување на иницијално определената функција. Најчесто употребувана класификација на хормоните е онаа според нивните сличности/разлики на хемиско ниво: пептиди, протеини, стероиди и амини, додека од оваа првична класификација произлегуваат подкласификации согласно поконкретните функции.
Сосем евидентно е дека кај наредбите пратени од нервниот систем наидуваме на далеку поагилно дејство, кое пак, е поограничено во поглед на неговото времетраење; можностите за физиолошко-функционални промени се исто така во поголема мера ограничени кога зборуваме за испраќањето нервни импулси. Улогата на хормоните наспроти нервните импулси поподробно е концентрирана на физиолошко-функционално засниваните осноси помеѓу клетките и ткивата на организмот на долг рок.
Со оглед дека автоматизираната свест на секоја клетка подразбира еден единствен начин на реагирање, дејствата на хормонот во однос на различни ткива варираат. Одовде, со физиолошките промени на клетките се менуваат и реакциите кои од една иста клетка/ткиво би ги изнудиле преку дејството на ист хормон. На ова, впрочем, и се должи вештачкото инјектирање други хормони истовремено, со цел да се избегне природното неутрализирање/пренасочување на дејството на хормонот.
Најголем дел од пептидните хормони се создадени во облик на протеини, кои непосредно пред дејствувањето се распаѓаат во помали функционабилни протеини. Синтезата на стероидните хормони започнува во холестеролот при што подлежи на многубројни функционално значајни промени. Комплексниот механизам на функционирање на хормоните го опфаќа натамошниот транспорт низ крвта, концентрацијата, начинот на кој ги предизвикуваат хемиски дејства врз клеточните рецептори, и индиректно ги вклучува нивните распаѓања и создавањата на нови рецептори.
За разлика од повеќето хормони кај кои наидуваме на транспорт преку крвоносните садови низ целиот организам, други хормони најдиректно ги достигнуваат клетките каде се предвидени определени хемиски реакции. Овде би можеле да ги земеме за пример хормоните од хипоталамусот кои ја достигнуваат хипофизата, во која концентрациите се стотици пати повисоки од концентрациите во циркулаторниот систем.


Како што може да се забележи од погоренаведеното, хормоналните функции се воглавно поделени во 3 категории: 1) хормони кои го стимулираат излачувањето на други хормони; 2) хормони кои ја стимулираат работата на ензимите; 3) хормони кои дејствуваат позитивно или негативно на пермеабилноста на клеточните мембрани.
При навлегувањето на некои стероидни хормони во клетките, тие се прилепуваат до цитоплазматичните рецептори; по активацијата, рецепторите продираат до клеточното јадро,  прилепувајќи се до определени делови на DNA молекулите. По ова прилепување, дејството на стероидните хормони може да се сведе на активирање или деактивирање определени гени, од една, и регулирање на синтезата на протеини кај RNA молекулите од друга страна.
Што се однесува до местото на излачување, кај ендокриниот систем наидуваме на излачување хормони од страна на определени клетки директно во крвта, додека, исто така, постојат и слични примопредавања хемиски сигнали помеѓу клетки во едно исто ткиво (паракрини излачувања) како и аналогни примопредавања на одредени хемиски сигнали во рамки на една клетка (интракрини), или пак врз истата (автокрини).

За крај, за подобро разбирање и визуелизација на целокупниот процес на активација и деактивација на невроните со посредство на невротрансмитерите, препорачуваме да го погледнете следново видео 😉

Related Posts

Поддржете не' со клик на Like копчето ↓

Ни значи вашата поддршка 🙏🧐


This will close in 59 seconds